Wat doet zingen met een mens? En wat is het surplus van zingen in een koor?

Zingen is van alle tijden en van alle culturen. Of Adam en Eva al zongen toen ze, vóór hun fatale zondeval, samen door het Paradijs huppelden, zal wel steeds geheim blijven. Maar dat er sindsdien heel wat afgezongen werd, is wel duidelijk.

Waarom doen ze het? Wat brengt zingen teweeg in het fysiek en psychisch welbevinden van mensen? We tekenden enkele getuigenissen op van mensen die het kunnen weten.

Vooreerst enkele uitspraken over ZINGEN…

Als ik zing, stoppen mijn gedachten.

Er is, als je zingt, tegelijk lichamelijke inspanning en geestelijke ontspanning en dat voelt goed.

Als ik niks om handen heb, zit ik constant met muziek of met liedjes in mijn hoofd. Ik denk echt dat dit de reden is waarom ik doorgaans zo positief gestemd ben.

Zit je met stress, heb je zorgen? Zing! Minder praten, meer zingen, en de vervreemding is in geen velden of wegen te bespeuren.

Net wat ook Samuel Beckett ervan dacht: “When you are up to your neck in shit, all you can do is: sing!”

Even kijken wat de mening w as van cultuurpessimist Friedrich Nietzsche: “Zonder muziek zou het leven een vergissing zijn…”

Aldous Huxley, de schrijver van Brave new world, zei het zo: “Op de stilte na, komt muziek het dichtst bij het uitdrukken van wat niet uitgedrukt kan worden.”

Maar misschien vind je interessanter wat een man van de wetenschap erover zegt? Albert Einstein bijvoorbeeld: “Als ik geen fysicus was geweest, dan zou ik waarschijnlijk musicus geworden zijn: ik denk vaak in muziek, ik ervaar mijn dagdromen in muziek, heel mijn leven is vervat in muzikale termen.”

En sinds Bob Dylan weten we dat je met zingen zelfs een Nobelprijs in de wacht kunt slepen. Die zei het zo: “Liedjes zijn voor mij veel meer dan ontspanning: ze zijn mijn gids naar een ander soort bewustzijn van de realiteit.”

En wat voegt KOORZINGEN daar nog aan toe?

Zingen ontspant, maar door samen te zingen kom je dichter bij elkaar.

Samen zingen brengt gezelligheid, zelfs bij activiteiten die op zich vrij saai kunnen zijn. Zoals vroeger als kind, toen we samen moesten afwassen, of tijdens een vervelend lange autorit…

Gezamenlijk praten, dat gaat niet of er ontstaat chaos. Samen zingen, dat gaat wel: ook al heeft ieder een eigen stem, toch ervaar je volkomen harmonie!

Zingen is een sport, koorzingen is een ploegsport. Het is een fysieke inspanning, er komen techniek, training en discipline aan te pas, maar het betekent ook: rekenen op elkaar om samen te scoren en er gezamenlijk iets moois van te maken.

Zingen in groep kan erg mobiliserend werken. De geschiedenis staat er vol van. Denk aan de ‘zingende revolutie’: het samen zingen van Estse volksliederen, wat eind jaren tachtig de onafhankelijkheid van Estland inluidde. Zie ook de rol van de muziekgroep PPU (Plastic People of the Universe) tijdens en na de Praagse lente, of de grote impact van het massaal gezongen We shall overcome bij tal van betogingen en vredesacties.

Iets heel anders is wat de Amerikaanse componist Eric Whitacre, onlangs op bezoek bij Van Gils & gasten vertelde: “Je ademt samen in en je deelt dezelfde visie met al die mensen.Uit onderzoek blijkt dat samen in een koor zingen je empathie en welbehagen verhoogt. Het brengt jong en oud medeleven en gemeenschapszin bij, naast betere concentratie. Het heeft ook fysiologische gevolgen. Het wekt endorfine en serotonine op en vermindert het stresshormoon. Ten slotte leer je ook iets bij over geschiedenis, talen, wiskunde. Alleen maar door te zingen…”

Waarop gelukswetenschapper Leo Borremans hem bijsprong: “Het klopt. Geluksonderzoek leert ons dat mensen die zingen, aanzienlijk gelukkiger zijn dan anderen, vooral als je zingt in een koor. Zingen in een koor maakt gelukkiger, omdat je leert rekening te houden met andere mensen.”

Toch eens kijken of dat allemaal wel klopt…

Een Zweeds onderzoek van Christina Grape en haar collega’s stelde in 2003 vast dat zingen bij een koor de productie van het knuffelhormoon oxytocine inderdaad doet toenemen. Na een repetitie voelden mensen zich ontspannen, maar tegelijk ook meer energiek. Vreemd is wel dat alleen bij amateurzangers (en niet bij wie in een professioneel koor zingt) na een repetitie meer stoffen worden aangetroffen die bescherming bieden tegen infecties.

Gelijkaardige bevindingen werden een jaar nadien opgetekend door een groep rond de Duitse onderzoeker Gunter Kreutz. Ook daar stelde men vast dat koorzingen beschermt tegen infecties en een gunstige invloed heeft op de gemoedstoestand. Het bleek dat vooral het actief meezingen (veel meer dan het passief beluisteren van koorzang) die positieve uitwerking heeft.

Dat actief zingen beduidend beter is dan alleen maar luisteren naar muziek, kwam eveneens naar voren in een onderzoek uit 2012 van een groep rond de Britse antropoloog Robin Dunbar. Daar werd gefocust op de productie van endorfine (een hormoon dat pijndempend werkt en een aangenaam gevoel teweegbrengt). Dat leidde tot de vaststelling dat enkel actief meezingen (en niet gewoon luisteren naar muziek) de productie van het hormoon doet toenemen.

Een groep onder leiding van de Zweedse neurofysioloog Björn Vickhoff, zocht in 2013 uit wat de invloed van het zingen in een koor kan zijn op de hartfunctie. Vooral het feit dat de ademhaling onderworpen wordt aan een gereguleerd ritme maakt dat ook het hartritme zich daarop afstemt, wat een kalmerend effect blijkt te hebben.

Ten slotte kunnen we nog verwijzen naar een onderzoek uit 2015 van een groep rond de Amerikaanse neurowetenschapper Jason Keeler. Omdat muziek steeds meer gebruikt wordt als een vorm van therapie, wilde men nagaan of dat echt wel helpt. Uit de parameters die zij onderzochten, konden zij alleen maar bevestigen dat “group singing reduces stress and arousal (…) and induces social flow in participants”.

Dus, ja, het klopt…

… en dan hebben we het nog niet eens gehad over een grootscheeps Fins experiment uit 2016 onder leiding van neuropsycholoog Teppo Särkämö, waaruit bleek dat “musical leisure activities, particularly singing, are cognitively and emotionally beneficial, especially in the early stages of dementia”…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *